Vorige week was het 600 jaar geleden dat graaf Willem VI Texel stadsrechten verleende. Huh? Texel een stad? Jazeker! Op het eiland zelf wordt de stedelijke trots breed gevierd – de website Texel600jaarstad gaat zowel in op de festiviteiten (Vier het met ons!) als op het verhaal van deze stad met zeven karakteristieke dorpen. Ook voor de stad Amsterdam was Texel een belangrijke plek. Daar lagen de koopvaardijschepen te wachten op goede wind om te vertrekken en over de hele wereld handel te drijven.
#020today: Texel 600 jaar stad
Festiviteiten rond zes eeuwen stadsrechten
![](/image/2015/8/12/foto_1_020.jpg%28mediaclass-article-depiction-width.2d0bc720e72f7d03ca65aa44863c5e34306fed2d%29.jpg)
Dit schilderij verbeeldt het Marsdiep, de zeedoorgang tussen Texel en Den Helder. Het eiland is links te zien, het vasteland rechts. De grote vloot met schepen vaart juist de Zuiderzee op. Van de rede van Texel vertrokken de handelsschepen, vanaf de rede van Den Helder de oorlogsschepen.
Jan Luyken, Nieuwe pascaert van Texel en 't Vlie, 1681 (detail)
Over de precieze identificatie van de vloot is in het verleden veel gespeculeerd. Daarbij werden vaak vloten genoemd die naar de een of andere zeeslag onderweg waren, terwijl de vloot op het schilderij juist terugkeert in Hollandse wateren. Adriaan van der Hoop (1778-1854), de steenrijke bankier die zijn belangrijke schilderijencollectie naliet aan de stad Amsterdam, kocht het schilderij eerder vanwege zijn kunstwaarde. In zijn collectie heette het doek slechts ‘Een zeegezicht’. Welke vloot het was en waar het zeegezicht is gesitueerd was voor hem van minder belang.
Jan Luyken, Nieuwe pascaert van Texel en 't Vlie, 1681 (detail)
Texel was dus bijzonder belangrijk voor de Amsterdamse scheepvaart. Het was dan ook van groot belang dat schippers wisten hoe ze veilig tussen de ondiepten door naar Texel en van daar verder naar de Noordzee konden varen. In 1683 publiceerde Johannes van Keulen, boek- en zeekaartverkoper in Amsterdam, een paskaart, gemaakt door Jan Luyken waarop die ondieptes en de vaargeulen minutieus waren aangegeven. Bij Oudeschild (op de kaart ´t Schilt) lag de rede van Texel, aangegeven met ankertjes op de kaart. Daar werd proviand en vers water ingeslagen voordat de grote reis overzees kon beginnen.
Jan Luyken, Nieuwe pascaert van Texel en 't Vlie, 1681
Wil je meer weten over het schilderij van Hendrick Dubbels, klik dan hier.
413 keer bekeken